De gemeente Groningen heeft de ambitie om in 2030 afvalvrij zijn. Zij wil dit bereiken door mee te werken aan een circulaire afvalstroom. Maar wat houdt een circulaire afvalstroom precies in en wat is er nog nodig om van Groningen een afvalvrije gemeente te maken? 

Een circulaire afvalstroom betekent, dat al het afval wordt hergebruikt of anderzijds nuttig kan worden toegepast. Alles wat nu nog de naam afval heeft, kan dan worden hergebruikt voor iets nieuws. In de onderstaande afbeelding is te zien hoe de circulaire economie zich onderscheid van de lineaire economie en de keteneconomie.

 

Foto: Milieu Service Nederland

Voor een circulaire economie is heel wat nodig. Je moet zuiniger met grondstoffen omgaan, de afvalproductie moet worden beperkt en er moet meer afval worden hergebruikt. Koos van Dael, adviseur op het gebied van circulaire economie, beschrijft circulair als het behouden van alles wat waarde heeft. Van materialen tot mensen. Op het gebied van afval haal je dus alle waardevolle stoffen uit het afval.

Een grote uitdaging

Volgens Koos is het een grote uitdaging om volledig circulair te zijn. “Ik denk dat je altijd wel afval gaat houden. Je hebt ook slijtage en producten die je gewoonweg niet kan hergebruiken. Denk aan de inhoud van een stofzuigerzak. Je hebt slijtage van bijvoorbeeld fietsbanden, waarvan het afgesleten rubber in de natuur terecht komt.” Als het aan Koos ligt, is het op korte termijn niet haalbaar om volledig circulair te zijn. “Als we het dan hebben over afvalvrij Groningen, is een andere term denk ik beter. Afvalvrij klinkt als een mooie ambitie, maar het is heel moeilijk uit te leggen. Waar heb je het dan eigenlijk over?”

Als de economie groeit

Een grote uitdaging zit ook in het gegeven dat het moeilijk is om afval te verminderen als de economie groeit. Als er meer geld is, kopen mensen meer spullen en is er vanzelfsprekend ook meer afval. De uitdaging zit in het feit dat je dit moet ontkoppelen.

Deskundige Koos van Dael vertelt dat in Vlaanderen deze uitdaging is geslaagd. De economie groeit hier, maar het aandeel afval blijft relatief gelijk. Koos zegt dat dit komt vanwege het afvalbeleid in Vlaanderen. “Daar is massaal op diftar ingezet, een manier van afval inzamelen waarbij burgers meer voor hun restafval betalen. Hoe meer afval er wordt geproduceerd, hoe hoger de kosten zijn. Dit is een stimulans voor de burgers om bewuster om te gaan met hun afval.”

Maar zouden dan niet alle gemeentes in Nederland ook moeten inzetten op diftar? Dit is volgens Koos een lastige. “Voor niet iedere gemeente is diftar de beste oplossing. Je moet het wel kunnen en durven als gemeente.”

“We zijn een jonge stad met veel studenten. Ik zou zeggen communiceer beter met hen.”

Iemand die minder enthousiast is over diftar als afvalbeleid is politicus Yaneth Menger van de partij 100% Groningen in de gemeente Groningen. Ze vindt het nogal wat dat je meer moet betalen wanneer je meer afval produceert. “Met zo’n beleid krijg je denk ik een beetje een ongelijkwaardig systeem. Een student produceert bijvoorbeeld minder afval dan een gezin met kinderen.”

Waar je volgens Yaneth beter op kan inzetten is de bewustwording en communicatie. Burgers moeten volgens haar het nut gaan inzien van bewust met je afval omgaan. Ze vindt dat je met inwoners in gesprek moet gaan. “We zijn een jonge stad met veel studenten. Ik zou zeggen communiceer beter met hen. Vraag wat ze nodig hebben en leg ook uit wat je van hen verwacht.”

Gemeente of landelijk niveau

Volgens Yaneth ligt het afvalprobleem ook vooral landelijk en kan niet alleen de gemeente ervoor zorgen dat ze in 2030 afvalvrij gaat zijn. “Sommige problemen liggen ook gewoon landelijk. Vrijwel alles is tegenwoordig verpakt. Als je een maaltijd bestelt zit dat weer in plastic, een tasje, papier of nog meer papier. Er komt zoveel afval achterweg, dat zou veel eenvoudiger moeten kunnen. Maar dat is denk ik niet iets waar de gemeente per se invloed op heeft.”

Verantwoordelijkheid van de gemeente

Foto: Amber Buwalda

De gemeente heeft wel een grote verantwoordelijkheid op het gebied van afval verzamelen en scheiden. De gemeente heeft zelf de keus hoe afval opgehaald, gescheiden en verwerkt wordt. Hierbij kiest de gemeente zelf voor een afvalverwerker.

Vanaf januari 2022 kiest de gemeente Groningen voor de afvalverwerker Omrin in Heerenveen. Sjoerd Boutsema, afval adviseur voor de gemeente Groningen, zegt dat deze overstap naar Omrin een mooie stap is voor het behalen van de afvalvrije ambitie. “Bij Omrin is er een beter scheidingsresultaat te zien en is het gewoonweg goedkoper voor ons als gemeente. Ook verwachten wij dat Omrin nog grote stappen gaat zetten in de toekomst op het gebied van afvalscheiding.”

Met het zetten van stappen op het gebied van afvalscheiding is Omrin druk bezig. Benieuwd waar het Groningse afval heengaat vanaf januari en hoe Omrin zelf tegen afval aankijkt?

Bekijk de onderstaande video:

Communicatie en voorzieningen

Sjoerd Boutsema vertelt dat de gemeente naast het kiezen van een ander verwerkingsbedrijf ook wil gaan inzetten op betere voorzieningen en communicatie naar de burgers.

“Met extra voorzieningen zorgen we ervoor dat je dichter bij huis het afval weg kan brengen. We zien dat als we naast een bak voor restafval een papier en glasbak zetten mensen makkelijker dit soort afval scheiden. Gemak dient ten slotte de mens.”

Op het gebied van communicatie valt er volgens Sjoerd nog veel terrein te winnen. “Het is belangrijk om bewustwording te creëren over waarom het probleem moet worden aangepakt.”

Ook politicus Yaneth Menger is van mening dat er op het gebied van communicatie nog veel te halen valt, terwijl dit volgens haar het allerbelangrijkst is. Zij is van mening dat je duidelijk moet maken aan je inwoners wat er van ze wordt verwacht. “Je kan dan nog zo’n mooie ambitie hebben en het plan zo mooi uitgewerkt hebben, maar als je inwoners het niet begrijpen wordt het niks.”

Jesse zijn verhaal

Ook de 24-jarige Jesse Ludolphy valt het op dat de bewustwording onder de inwoners nog stukken beter kan. Zelf leeft hij al ruim 1,5 jaar zonder plastic te kopen. Na zijn reizen naar onder andere Myanmar en Sri Lanka zag hij het plastic probleem met eigen ogen. Stranden lagen bezaaid met afval en plastic, iets wat Jesse niet meteen had verwacht tijdens zijn reis.

Nadat Jesse terugkwam in Groningen besloot hij zijn levensstijl om te gooien. Het begon klein, maar inmiddels slaagt hij erin geen plastic meer te kopen. Benieuwd waarom en hoe hij dat doet? Hij laat het zien in de onderstaande video.

Wat vindt Jesse ervan dat de gemeente in 2030 afvalvrij wil zijn?

“Het is tof dat de gemeente dat wil, maar dat is nu nog 8 jaar. Er moet echt nog wel heel veel gebeuren, niet alleen op gebied van plastic afval. Compleet ‘zero waste’ betekent dat alles gerecycled moet kunnen. Ik ben benieuwd hoe ze dat gaan doen. Er moeten ook hele grote dingen veranderen kijk maar naar bijvoorbeeld ziekenhuizen. Dan moet alles wat er wordt weggegooid gerecycled kunnen worden, dat lijkt mij moeilijk.”

Hoe moet de gemeente dit aanpakken?

“Het allerbelangrijkste is denk ik dat ze zo veel mogelijk bewustzijn bij de burger gaan creëren. Als er meer besef komt denk ik dat het proces veel makkelijker kan gaan. Het moet een levensstijl gaan worden voor burgers dat ze erop gaan letten. Die kleine dingen moeten nu al worden aangepast. Het laten liggen van een plastic tasje of je eigen groentezakjes meenemen moet een gewoonte worden. En dat vóór 2030.”

Waarom denkt Jesse dat er nog niet genoeg bewustzijn is?

“Mensen zien de noodzaak gewoon niet en voelen zich denk ik niet verbonden met het probleem. Want waar is het ons probleem? Het treft ons nu nog niet dus waarom zou je er dan mee bezig zijn? In Myanmar ligt het afval overal op straat en zie je het echt, je wordt ermee geconfronteerd. Hier wordt het afval allemaal netjes weggestopt in de ondergrondse vuilcontainers.”

Boodschappen doen zonder plastic

Boodschappen doen in de supermarkt zonder dat daar plastic bij komt kijken is bijna onmogelijk. Waar Jesse dan zijn boodschappen haalt? Op de markt! Bijna elke dinsdag is Jesse op de markt te vinden, waar inmiddels bijna iedere marktmedewerker hem kent. Hoe Jesse zijn boodschappen doet op de markt en of andere inwoners van Groningen al minder plastic gebruiken zie je in de onderstaande video.

Toekomstperspectief

De gemeente is bezig met de ambitie, maar of het gaat lukken? Helemaal afvalvrij zal lastig worden, omdat er altijd wel afval zal blijven bestaan. Als deskundige denkt Koos dat de gemeente wel goed op weg is, maar een ambitieuze doelstelling is het zeker. “Het is een stip aan de horizon en het is altijd goed dat mensen hier naar kunnen uitkijken. Ik vind wel dat de gemeente misschien nog moet uitleggen wat afvalvrij voor hen precies inhoudt. Als de gemeente zo doorgaat kunnen ze grote stappen zetten, maar nogmaals wat is afvalvrij?”

“Op papier is het zeker een mooie ambitie, maar in de praktijk zal het denk ik anders gaan werken”

Ook politicus Yaneth Menger heeft haar twijfels bij de ambitie. “Ik kan me voorstellen dat deze groene gemeente de ambitie heeft bedacht en wil waarmaken. Op papier is het zeker een mooie ambitie, maar in de praktijk zal het denk ik anders gaan werken. Dingen moeten wel haalbaar en betaalbaar zijn. Daarnaast ben ik nog steeds van mening dat de inwoners heel belangrijk zijn.”

Conclusie

Voordat ik begon met het maken van deze productie was ik nog niet bekend met de afvalvrije ambitie van de gemeente Groningen. Na het onderzoeken en het spreken van deze mensen werd mij een ding duidelijk, er is een afvalprobleem en iedereen is het erover eens dat dit moet worden aangepakt. Op welke manier, daar zijn de

meningen over verdeeld. Er worden zeker stappen gezet, maar of er alles uit gehaald wordt betwijfel ik. Naar mijn mening valt er zeker nog meer te halen op het gebied van bekendmaking en communicatie. Om mij heen zijn weinig mensen bezig met hun afval en al helemaal niet met de ambitie van de gemeente. Of de gemeente dicht bij het doel gaat komen? Ik ben benieuwd hoe het er met ons Groningse afval voor staat over acht jaar.